مقدمه:

عدالت از آرمان هاي والاي تمامي جوامع انساني است. به نظر مي رسد كه يكي از اساسي ترين راه كارها براي دستيابي به عدالت همه جانبه تسهيل دسترسي همگان به آموزش و پرورش كيفي و مبتني بر مهارت هاي زندگي مي باشد.

اگر چه تجارب بين المللي گواه بر آن است كه بهره مندي از آموزش و پرورش بدون تمهيد ساير پيش نيازها به عدالت اجتماعي و بهروزي جوامع منجر نخواهد شد، اما ترديد نيست كه از ضروريات اساسي نيل به اين آرمان بزرگ است.

« انسان موجودي است مثل همه ي انسان ها، مثل بعضي از انسان ها و مثل هيچكدام از انسان ها»

·               فراگير سازي

بحث فراگير سازي آموزش و پرورش يكي از تغييرات عمده در رويكرد صاحبنظران نسبت به آموزش و پرورش است كه از سابقه ي 40 ساله برخوردار مي باشد و در دو دهه ي اخير عموميت يافته است.

نظام آموزش و پرورش كشورمان گرچه در جهت كسب تجربه در اين زمينه گام هايي برداشته است، اما با توجه به سرعت تحولات و حجم تلاش هاي جهاني براي دستيابي به اهداف اين رويكرد به تلاش وسيع تر از آنچه تا كنون بر آن همت نهاده نياز دارد، فراگير سازي كلاس هاي درس كه در واقع كوچكترين خرده نظام هاي تشكيل دهنده ي اين نظامند، از مهم ترين ضروريات فراگير سازي نظام آموزش و پرورش است.

بي گمان ، بدون ارتقاء دانش، تغيير نگرش و افزايش مهارت هاي شغلي معلمان كه كارگزاران اصلي اين مأموريت عظيمند ، هرگونه تغيير، بهبود و نوآوري در نظام آموزش و پرورش ناممكن يا كم اثر خواهد بود. از اين رو اولين تلاش برنامه ريزان و مبدعان فراگير سازي آموزش و پرورش در سطح بين المللي برتر بيت معلمان بايد متمركز شود.

·               مشمولين طرح فراگير

اين طرح كودكان داراي نيازهاي ويژه را در بر مي گيرد، يعني كودكاني كه به سبب محروميت يا آسيب ديدگي براي بهره مندي بهينه از آموزش و پرورش به تمهيدات ويژه اي نيازمندند ، گروهي از كودكان كه همواره درمعرض خطر حذف از جريان آموزشي و پرورشي قرار دارند.

در يك نظام آموزشي پويا مدارس و مراكز يادگيري آغوش خود را به سوي تمامي كودكان مي گشايند. براي اينكه چنين امري رخ دهد ، ممكن است معلمان ، مدارس و نظام ها به تغيير نياز داشته باشند، تا بتوانند تنوع نيازهايي كه دانش آموزان دارند را تأمين كنند و نيز آنها را در تمامي جنبه هاي زندگي آموزشگاهي در بر مي گيرند. همچنين به معناي فرايندي است براي شناسايي تمامي موانع موجود در درون و پيرامون مدرسه كه مانع يادگيري مي شوند.

در اين جا لازم است براي رفع يا كاهش موانع به 9 قاعده ي طلايي اشاره كنيم كه اقداماتي را در مورد تفاوت هايي كه بين كودكان هر كلاس وجود دارد ، ( به ويژه اگر بعضي از آن ها كودكان نيازهاي ويژه باشند.) را ارائه كنيم. زيرا معلمان سراسر دنيا اين قواعد را مفيد يافته اند و از اين طريق دانش آموزان بيشتر ياد مي گيرند.

     9 قاعده طلايي طرح فراگير

1.مشمول كردن همه ي دانش آموزان : بدين معني كه همه كودكان را در تمامي فعاليت هاي مدرسه درگير كنيم و آنها را به سمت فراگير سازي اجتماعي رهنمون شويم.

2.برقراري ارتباط: ايجاد ارتباط هسته ي اصلي آموزش است . معلمان نيازمندند با كودكان ارتباط برقرار كنند، كودكان بايد در جهت برقراري ارتباط با معلمان و نيز با ساير كودكان بكوشند.

3.اداره كلاس درس: طراحي فضاي كلاس درس مي تواند به يادگيري كودكان كمك كند يا از آن جلوگيري كند كودك داراي نياز ويژه احتياج دارد كه نزديك معلم و تخته كلاس بنشينند. به راحتي با گروه هاي كوچك همكاري كند. توجه به نور كلاس براي فراگيراني كه دچار آسيب ديدگي بينايي هستند.

4.تدوين طرح درس: به خوبي مي دانيم كه طراحي درس، آموزش را مٍؤثر تر مي سازد . و معلم مي تواند اهداف دروس را با توانايي و علايق و انگيزه هاي فراگيران انطباق دهد.

5.تهيه برنامه ي انفرادي: با توجه به اينكه هر كودك يك موجود منحصر به فرد است، لازم است معلمان نياز هاي فردي كودكان را در هنگام طراحي تدريس خود در نظر داشته باشند. يكي از راه هاي انجام اين امر داشتن يك طرح انفرادي براي دانش آموز داراي نياز هاي ويژه خواهد بود.

6.ارائه كمك انفرادي: با توجه به اينكه كودكان داراي نيازهاي ويژه به پشتيباني نياز دارند. بنابراين اگر اين فعاليت هاي آموزشي با توجه به نيازهاي آنان طراحي شود، وقتي دانش آموزان يك كلاس بر روي فعاليتي آموزشي كار مي كنند . معلم مي تواند وقت خود را به يك و يا دو كودك اختصاص دهد تا نكات اصلي آن درس را با آنان مرور كند يا به آنان ياري دهد تا بتوانند كار انفرادي خود را بر روي تكاليف مربوط به موضوع آن درس آغاز كنند.

7.استفاده از ابزار كمكي: گاهي از طريق بهره گيري از وسايل وتجهيزات كمكي مي توان بر دشوا ري هاي يادگيري كودكان كه ناشي از آسيب ديدگي هاي خاص آنان مي باشد، فائق آمد. نمودهاي واضح اين تجهيزات عبارتند از عينك – عصا – صندلي چرخ دار – سمعك

8.اداره رفتار: بعضي از دانش آموزان ممكن است كلاس درس را آشفته سازند. اين قبيل كودكان به يادگيري رفتار پذيرفته شده از نظر اجتماعي ، نيازمندند. معلمان بايد هنگامي كه كودك به نحوي مناسب رفتار مي كند و مجموعه ي فعاليت هاي خود را با موفقيت انجام مي دهد ، به او پاداش بدهند . اين كار را مي توانند از طريق قدرداني و معرفي او به كلاس انجام دهند.

9.با هم كار كردن: در برنامه ي خود براي مشاهده ي چگونگي اداره ي كلاستان توسط ساير معلمان زماني را در نظر بگيريد و همكارانتان را براي مشاهده ي چگونگي تدريس خود به كلاستان دعوت كنيد. مي توانيد در مورد جنبه هاي مناسب و حيطه هايي كه نياز به بهبود دارند، با يكديگر بحث كنيد.

گروه آموزشي پايه اول استان اصفهان